Zoeken

Vul uw zoekwoord in
zoeken

Nieuwsbrief

Bent u in dienst van een gemeente en werkt u in het gemeentelijke sociale domein? Dan kunt u zich gratis abonneren op onze nieuwsbrief. Vul hieronder uw e-mailadres in!

aanmelden

Verzorgingsstaat stimuleert sociaal contact onder burgers

In tegenstelling tot wat weleens wordt gedacht, bevordert de verzorgingsstaat sociaal contact met familie, vrienden en collega’s. Dit blijkt uit een analyse van gegevens van ruim 250.000 personen in 31 Europese landen over de periode van 2002 tot 2016. Deze bevinding zet vraagtekens bij de terugtrekkende overheid en participatiesamenleving.

Een bewering die veelal wordt gedaan in studies naar de invloed van de verzorgingsstaat luidt dat sociale participatie, solidariteit en onderling vertrouwen afnemen als een regering meer uitgeeft aan sociale zekerheid. De pessimistische gedachte achter deze zogenoemde ‘crowding out’ hypothese is dat sociale netwerken overbodig zouden zijn aangezien de overheid een sociaal vangnet biedt.

Mensen die een uitkering van de overheid ontvangen (te denken valt aan een arbeidsongeschiktheids- of werkloosheidsuitkering, een staatspensioen zoals de AOW in Nederland en een zorgtoeslag), zouden zich daardoor terugtrekken uit het sociale leven. Ook gevoelens van schaamte en stigmatisering zouden hieraan bijdragen.

Meer uitgaven aan sociale zekerheid bevorderen participatie van burgers
Uit ons onderzoek blijkt echter het tegenovergestelde: meer uitgaven aan sociale zekerheid bevorderen sociale participatie van burgers. Twee aspecten van sociale participatie zijn bekeken: in hoeverre men sociaal contact heeft met familie, vrienden en collega’s, en of men iemand heeft om intieme en persoonlijke zaken mee te bespreken. Beide vormen van sociale participatie nemen toe wanneer een overheid meer besteedt aan sociale zekerheid. Deze boodschap sluit daarmee aan op recente bijdragen op de website www.socialevraagstukken.nl.


De redenering die achter de ‘crowding in’ hypothese schuilgaat, is tweeledig. Enerzijds kunnen uitgebreide sociale voorzieningen financiële drempels wegnemen om sociaal actief te zijn. Wanneer de overheid in basisbehoeften voorziet, kunnen sociale behoeften meer op de voorgrond treden. Kleine bedragen kunnen dan al een wereld van verschil maken. Dat geld kan bijvoorbeeld besteed worden aan een cadeautje voor een verjaardag, een kaartje voor het openbaar vervoer, een borrel in de kroeg, enzovoorts.

Anderzijds zouden uitgebreide sociale voorzieningen een maatschappelijke norm van solidariteit uitdragen. De overheid geeft als het ware het goede voorbeeld en burgers zouden dit voorbeeld volgen.

Het gaat niet alleen om uitkeringen maar ook om diensten
Verder is onderzocht in hoeverre specifieke sociale zekerheidsuitgaven er daadwerkelijk in slagen om sociaal contact onder hun doelgroepen te bevorderen. Vooral kwetsbare groepen zouden namelijk gebaat zijn bij meer uitgaven aan sociale zekerheid. Dit zien we bijvoorbeeld voor mensen met gezondheidsproblemen en ouderen. Hogere uitgaven aan respectievelijk de gezondheidszorg en ouderdomsvoorzieningen zorgen er namelijk voor dat deze kwetsbare groepen vaker iemand hebben met wie ze intieme en persoonlijke zaken kunnen bespreken. Juist voor die groepen biedt de verzorgingsstaat een broodnodig steuntje in de rug in termen van sociale participatie.


Wat vaak vergeten wordt, is dat sociale zekerheidsuitgaven niet alleen te maken hebben met een scala aan uitkeringen, maar ook met het verstrekken van diensten. In het geval van zieken en ouderen zou dit bijvoorbeeld het vergoeden van speciaal vervoer kunnen zijn. Daardoor kan een voor deze groepen relevante drempel om sociaal actief te zijn worden overkomen.

Bestuurders kunnen de participatiesamenleving beter koesteren
Onze bevindingen hebben belangrijke implicaties voor het ideaal van de participatiesamenleving. De Nederlandse regering ziet graag dat de verzorgingsstaat verandert in een participatiesamenleving. Als antwoord op de kredietcrisis en daarop volgende economische recessie, waar overigens niet alleen Nederland onder gebukt ging, zijn ingrijpende bezuinigingen doorgevoerd op het gebied van sociale zekerheid. In de structuur van de nieuw te vormen participatiesamenleving trekt de overheid zich terug en dienen burgers verantwoordelijkheid te nemen voor elkaar.


Onze studie laat juist zien dat een daling van overheidsuitgaven aan sociale zekerheid resulteert in minder sociaal contact onder burgers. Het is daarom maar zeer de vraag in hoeverre de participatiesamenleving daadwerkelijk van de grond kan komen. De participatiesamenleving lijkt meer kans van slagen te hebben als bestuurders de verzorgingsstaat koesteren.

Mark Visser is universitair docent sociologie aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Dit artikel is gebaseerd op The crowding in hypothesis revisited: new insights into the impact of social protection expenditure on informal social capital (open access) dat hij schreef met Maurice Gesthuizen en Peer Scheepers en verschijnt in European Societies.

Bron: Socialevraagstukken.nl

Week 12 2018

Bijlage: SV - The crowding in hypothesis revisited new insights into the impact of social protection expenditure on informal social capital

Titel

Beschrijving met een overflow momenteel. Misschien moer er een max aantal tekens komen? 87

<- open voor meer info