25-09-2019Joost mag het weten...

De toekomstige organisatie van de zorg: nieuwe stelselwijziging?

Tijdens de Troonrede sprak de Koning uit dat de regering vóór de zomer van 2020 de contouren voor de toekomstige organisatie van de zorg zal schetsen. Maar het is nog niet zo lang geleden dat de zorg op de schop ging. Zijn de hervormingen van 2015 mislukt? En wat kunnen we dan nu verwachten? Opnieuw een ingrijpende stelselwijziging?

Hervorming langdurige zorg
In 2013 werden de hoofdlijnen van de hervorming van de langdurige zorg door het vorige kabinet vastgesteld. De hervorming omvatte de ondersteuning op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015), de wijkverpleging op grond van de Zorgverzekeringswet (Zvw) en de langdurige zorg op grond van de Wet langdurige zorg (Wlz). De hervorming had drie algemene doelen: (1) het verbeteren van de kwaliteit van ondersteuning en zorg, (2) het vergroten van de betrokkenheid in de samenleving en (3) de financiële houdbaarheid van de langdurige zorg en ondersteuning.

Geslaagd of niet?
De hervorming is een ingrijpende verandering geweest, die veel heeft gevraagd van onder andere cliënten en professionals. De afgelopen jaren is daar veel aandacht voor geweest, regelmatig in negatieve zin. Wie bij familiefeestjes of verjaardagen zijn oor te luister legde kreeg de indruk dat de ingezette verandering eerder kwaad dan goed heeft gedaan. Of is dat geluid inherent aan grote veranderprocessen en zijn we vanaf 2015 weldegelijk een goede weg ingeslagen? En hoe moeten we de woorden van de Koning dan interpreteren?

Ja en nee…
In juni 2018 presenteerde het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) een evaluatie van de hervorming langdurige zorg. Uit die evaluatie bleek dat een deel van de doelen is behaald. Ouderen wonen langer zelfstandig, instellingsbewoners krijgen meer eigen regie en de uitgaven aan langdurige zorg groeien minder hard dan voorheen. Echter, de maatschappelijke participatie van veel groepen bleef beperkt en eenzaamheid bleek een groeiend probleem. Ten aanzien van de kwaliteit van de zorg schetste het SCP een gemengd, maar overwegend positief beeld. Het doel met betrekking tot het vergroten van de betrokkenheid van de samenleving lijkt volgens het SCP tot nu toe echter niet behaald. Daarnaast zijn er in de uitvoeringspraktijk nog diverse knelpunten: afstemmingsproblemen tussen formele en informele hulp, onvoldoende aandacht voor de behoeften van mantelzorgers, het vinden van de weg naar zorg en ondersteuning, onbekendheid van onafhankelijke cliëntondersteuning en onvoldoende integrale ondersteuning.

Toekomstbestendige zorg
De Koning sprak op 17 september jongstleden: De vraag voor de lange termijn is: hoe houden we de zorg goed en toegankelijk voor iedereen? Hoe zorgen we straks voor genoeg liefdevolle handen aan het bed en in de thuiszorg – de onmisbare mensen die dag en nacht beschikbaar zijn? En hoe passen we technische zorginnovaties op brede schaal toe? Voor de zomer van 2020 schetst de regering de contouren voor de toekomstige organisatie van de zorg.” Is dit nu een aankondiging van nieuwe ingrijpende wijzigingen in het stelsel of gaat het kabinet werk maken van de knel- en koesterpunten van de hervormingen van 2015? Joost mag het weten…