Suïcidepreventie: van bewustwording naar een structurele aanpak

Van 7 t/m 13 september vindt de Wereld Suïcide Preventie Week plaats. Deze week vraagt aandacht voor suïcidepreventie en helpt het gesprek hierover op gang te brengen. Dat is heel waardevol. Tegelijkertijd vraagt het voorkomen van suïcides om meer dan één week aandacht per jaar. Met de Wet integrale suïcidepreventie hebben gemeenten daarin een belangrijke verantwoordelijkheid gekregen. Zij hebben de opdracht om samen met lokale partners te werken aan een structurele en integrale aanpak om zelfdoding te voorkomen.

In dit artikel staan we stil bij de Wereld Suïcide Preventie Week en laten we zien hoe gemeenten, met bijvoorbeeld de lessen uit de gemeente Nieuwegein, kunnen werken aan een sterke lokale aanpak van suïcidepreventie.

Samen op zoek naar woorden

Tijdens de Wereld Suïcide Preventie Week vinden door het hele land activiteiten plaats. Professionals en inwoners komen samen om kennis te delen, ervaringen uit te wisselen en te leren hoe zij zorgen bespreekbaar kunnen maken. Juist het vinden van woorden is niet altijd makkelijk, maar kan veel betekenen. Zo’n 60% van de mensen die overlijden door suïcide is namelijk niet in beeld bij de zorg. Familieleden, vrienden, collega's, buren en andere naasten zijn daarom vaak degenen die als eerste signalen opvangen. Oprechte aandacht en het durven voeren van een gesprek kunnen dan een groot verschil maken.

In de aanloop naar deze suïcidepreventie week ondersteunde Nauturiaan Melody de gemeente Nieuwegein als projectleider. Zij was betrokken bij de organisatie van een programma voor inwoners en professionals. Zelf bezocht zij ook de regionale bijeenkomst voor professionals. En zag daar van dichtbij hoe belangrijk samenwerking en het bespreekbaar maken van suïcide is. Eén boodschap bleef haar daarbij vooral bij: .."

Naar een structurele, integrale aanpak

Vanaf 1 januari 2026 zijn gemeenten verplicht actief beleid te voeren om zelfdoding te voorkomen. 113 Zelfmoordpreventie adviseert gemeenten om samen met lokale partners te werken aan een gezamenlijk actieplan volgens een effectief preventiemodel. Het European Alliance Against Depression (EAAD)-model is zo’n model. Het EAAD-model richt zich op vijf pijlers:

1.     Het beperken van toegang tot dodelijke middelen;

2.     Het doorbreken van het taboe door publiekscampagnes;

3.     Het opleiden van professionals;

4.     Het actief bereiken van risicogroepen; en

5.     Netwerkbrede samenwerking.

De kracht zit in de samenhang tussen de verschillende pijlers. Juist die combinatie vergroot de effectiviteit van suïcidepreventie.

Suïcidepreventie in de praktijk

Veel gemeenten zetten al stappen op het gebied van suïcidepreventie. Dat geldt ook voor de gemeente Nieuwegein. De gemeente ontwikkelde onder meer een flyer en een aanspreekpunt voor mensen die zich zorgen maken om een dierbare. Daarnaast faciliteerde zij trainingen van 113 Zelfmoordpreventie, stelde zij een wegwijzer voor professionals op en bouwde zij aan een netwerk van betrokken organisaties. Daardoor weten inwoners en professionals beter waar zij terecht kunnen met vragen en zorgen.

De komende jaren bouwen gemeenten verder aan hun lokale, integrale aanpak. De ervaring in Nieuwegein laat zien dat effectieve suïcidepreventie vraagt om bewustwording, samenwerking en blijvende aandacht. Niet één losse interventie, maar het geheel maakt het verschil.